تب و لرز در کودکان میتواند نشانهای از بیماریهای ویروسی یا عفونتهای جدیتر باشد. برای درمان در خانه، مراقبتهایی مانند تنظیم دمای بدن، تأمین مایعات کافی و استفاده ایمن از داروهای تب بر توصیه میشود. اگر تب بیش از سه روز ادامه یابد یا با علائم خطرناکی مانند بیحالی شدید یا سفتی گردن همراه باشد، باید فوراً به پزشک مراجعه شود. یکی از راهکارهای مؤثر برای درمان تب و لرز کودکان در منزل، استفاده از خدمات تخصصی پرستار کودک در منزل است. خدمات پرستاری در منزل شرکت نیکوکاران سلامت به والدین کمک میکند تا با بهرهگیری از مراقبتهای حرفهای، شرایط بهتری برای رشد و آموزش کودک بیش فعال خود فراهم کنند.
تب و لرزدر کودکان نشانه چیست؟
تب و لرز در کودکان میتواند نشانهای از بیماریهای ویروسی ساده مانند سرماخوردگی یا آنفلوآنزا باشد، اما در برخی موارد ممکن است به دلیل عفونتهای جدیتری مانند عفونت گوش، گلو یا مجاری ادراری رخ دهد. زمانی که بدن کودک با ویروس یا باکتری مواجه میشود، با افزایش دمای بدن تلاش میکند با عامل بیماریزا مقابله کند؛ در این شرایط، لرز معمولاً هنگام بالا رفتن تب بروز مییابد. پزشکان توصیه میکنند در صورتی که تب بیش از چند روز ادامه یابد یا با علائمی مانند بیحالی، سفتی گردن یا مشکل تنفسی همراه باشد، باید فوراً به پزشک مراجعه شود. بهویژه در نوزادان زیر سه ماه، حتی تب خفیف نیز میتواند هشداردهنده باشد. توجه به این نکات در مسیر درمان تب اطفال اهمیت زیادی دارد و از بروز عوارض احتمالی جلوگیری میکند.
درمان تب و لرز کودکان در خانه
تب و لرز در کودکان میتواند والدین را نگران کند، اما در بسیاری از موارد، با رعایت چند نکته ساده در خانه میتوان پایین آوردن تب کودک را بهصورت مؤثر انجام داد. در ادامه، ۵ راهکار مؤثر برای درمان تب و لرز در منزل ارائه میشود:
۱. تنظیم دمای بدن کودک
در صورت بروز تب، اولین اقدام باید کمک به پایین آوردن سریع تب کودک باشد. استفاده از لباسهای نخی، حفظ دمای معتدل اتاق و گاهی یک پنکه ملایم میتواند کمک کننده باشد.
۲. تأمین مایعات کافی
در طول تب، بدن کودک به سرعت مایعات از دست میدهد و در معرض کم آبی قرار میگیرد. بنابراین، مصرف مایعات باید افزایش یابد. آب ساده، آبمیوهی طبیعی و سوپهای سبک گزینههای مناسبی هستند. در مورد نوزادان، ادامهی تغذیه با شیر مادر یا شیر خشک ضروری است.
۳. استفادهی ایمن از داروهای تب بر
در صورتی که کودک بیقرار باشد یا احساس ناراحتی کند، میتوان از داروهای تب بر مانند استامینوفن یا ایبوپروفن مخصوص کودکان استفاده کرد، مشروط بر اینکه دوز دارو با وزن و سن کودک تطابق داشته باشد. باید از مصرف آسپرین برای کودکان خودداری نمود، زیرا میتواند عوارض جدی مانند سندرم ری ایجاد کند.
۴. حمام ولرم برای کاهش تب
حمام با آب ولرم یک ترفند ساده برای کاهش تب و درمان فوری لرز است. توجه کنید که آب باید ولرم باشد تا از لرز بیشتر جلوگیری شود.
۵. زمان مراجعه به پزشک
اگر تب در کودکان بیشتر از سه روز ادامه یابد یا همراه با علائم خطرناک باشد (مثل بیحالی شدید، تنفس دشوار یا سفتی گردن)، باید سریعاً به پزشک مراجعه شود.
علت تب و لرز ناگهانی در کودکان
تب و لرز ناگهانی در کودکان معمولاً نشانهی آغاز یک عفونت در بدن است؛ واکنشی سریع از سوی سیستم ایمنی برای مقابله با ویروسها یا باکتریها. در چنین شرایطی، بدن بهطور ناگهانی دمای خود را بالا میبرد و همین روند باعث لرز میشود. این حالت ممکن است در ابتدای سرماخوردگی، آنفولانزا یا عفونتهایی مانند گلودرد و عفونت ادراری دیده شود. هرچند در بسیاری از موارد بیخطر است، اما اگر تب کودک بالا و مداوم باشد یا با علائمی مانند بیحالی، سفتی گردن یا تنفس دشوار همراه شود، لازم است هرچه سریعتر با پزشک مشورت شود.
در چنین شرایطی، استفاده از یک پرستار نیمه وقت کودک میتواند به والدین کمک کند تا بهتر از فرزند بیمار خود مراقبت کنند. همچنین، در خانوادههایی که دارای کودک دوقلو هستند، کمک گرفتن از پرستار کودک دوقلو میتواند روند بهبودی و مراقبت را تسهیل کند.
تب و لرز ویروسی در کودکان و راه های درمان
تب و لرز ویروسی در کودکان معمولاً نشانهای از ابتلا به بیماریهایی مانند سرماخوردگی یا آنفلوآنزا است و در بیشتر موارد طی چند روز بهبود مییابد. برای کمک به کاهش تب، پوشاندن لباسهای سبک، تأمین مایعات کافی و فراهم کردن شرایط استراحت کافی توصیه میشود. در صورت لزوم و با نظر پزشک، میتوان از داروهای تببر مانند استامینوفن یا ایبوپروفن مخصوص اطفال استفاده کرد. چنانچه تب بیش از سه روز ادامه یابد یا با علائم نگرانکننده همراه باشد، مراجعه به پزشک ضروری است.
برای تب و لرز شدید کودکان چه باید کرد؟
در صورت بروز تب و لرز شدید در کودکان، اولین اقدام، ایجاد محیطی آرام و خنک برای کودک است تا از افزایش دمای بدن جلوگیری شود؛ کودک باید لباس سبک بپوشد و مایعات فراوان مانند آب، سوپ یا محلولهای خوراکی مصرف کند تا از کم آبی بدن جلوگیری شود. داروهای تببر مانند استامینوفن یا ایبوپروفن (با توجه به سن و وزن کودک و با مشورت پزشک) میتوانند در کنترل تب مؤثر باشند، اما مصرف آسپرین ممنوع است. حمام ولرم یا استفاده از کمپرس سرد روی پیشانی نیز به کاهش تب کمک میکند. در مواردی که تب بالای ۳۹.۵ درجه سانتی گراد بیش از سه روز ادامه دارد یا علائم نگران کنندهای مانند سفتی گردن، گیجی، بی حالی شدید یا تشنج دیده شود، مراجعه فوری به پزشک ضروری است.
آیا تب و لرز در کودکان خطرناک است؟
تب و لرز در کودکان معمولاً نشان دهنده فعالیت سیستم ایمنی بدن برای مقابله با عفونتها است و در اغلب موارد نگران کننده نیست و بیانگر عملکرد صحیح بدن میباشد. با این حال، در نوزادان زیر سه ماه، حتی تبهای خفیف میتواند علامت عفونت جدی بوده و نیازمند بررسی فوری پزشکی است. تبهای بالای ۴۰ درجه سانتی گراد یا تبهایی که بیش از سه روز ادامه مییابند، به ویژه اگر با علائمی مانند سفتی گردن، گیجی، بی حالی یا تشنج همراه باشند، ممکن است نشان دهنده بیماریهای جدی تری مانند مننژیت یا عفونتهای سیستمیک باشند و باید فوراً تحت نظر پزشک قرار گیرند. به طور کلی، تب و لرز به تنهایی خطرناک نیستند، اما توجه به علائم همراه و سن کودک در ارزیابی شدت بیماری اهمیت فراوانی دارد.
علت قطع نشدن تب در کودکان
اگر تب کودک چند روز طول بکشد و قطع نشود، معمولاً به این معناست که بدن هنوز درگیر مبارزه با بیماری است. عفونتهایی مثل گلودرد چرکی، ذاتالریه یا عفونت ادراری ممکن است عامل آن باشند. گاهی هم علت تبهای طولانی چیزهایی مثل واکنش به دارو، بیماریهای خودایمنی یا التهابهای خاص است. اگر تب بیشتر از پنج روز ادامه دارد یا همراه با علائمی مثل بیحالی، بیاشتهایی، تغییر رفتار یا دانههای پوستی باشد، بهتر است حتماً با پزشک مشورت کنید.
پیشگیری از تب و لرز در کودکان
برای پیشگیری از تب و لرز در کودکان، رعایت نکات بهداشتی و تقویت سیستم ایمنی بدن نقش مهمی دارد. در ادامه چند راهکار مؤثر ارائه شدهاند:
رعایت بهداشت فردی
- شستن دستها با آب و صابون به ویژه قبل از غذا خوردن و پس از استفاده از سرویس بهداشتی
- آموزش کودک برای پوشاندن دهان هنگام عطسه یا سرفه
- ضد عفونی کردن اسباب بازیها و سطوحی که کودک با آنها تماس دارد
تقویت سیستم ایمنی بدن
- تغذیه سالم شامل میوهها، سبزیجات، پروتئین و لبنیات
- مصرف مکملهای ویتامین D و C در صورت نیاز با مشورت پزشک
- خواب کافی و منظم برای بازسازی بدن
واکسیناسیون به موقع
- دریافت واکسنهای ضروری مانند واکسن آنفلوآنزا، سرخک، و پنوموکوک
- پیگیری برنامه واکسیناسیون ملی و مشورت با پزشک کودک
ایجاد محیط سالم در خانه
- تهویه مناسب اتاق کودک و جلوگیری از تجمع رطوبت
- پرهیز از تماس با افراد بیمار و رعایت فاصله در فصلهای شیوع بیماری
- اجتناب از استفاده از بخاریهای بدون تهویه مناسب که ممکن است باعث خشکی هوا شوند
فعالیت بدنی و هوای تازه
- تشویق کودک به بازی در فضای باز برای تقویت بدن
- پرهیز از قرار گرفتن طولانی مدت در محیطهای بسته و شلوغ
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
مراجعه به پزشک زمانی ضروری میشود که تب و لرز کودک با علائم نگران کننده همراه باشد یا بیش از حد طول بکشد. اگر نوزاد زیر سه ماه باشد و دمای بدن به ۳۸ درجه سانتی گراد یا بیشتر برسد، نباید منتظر ماند و باید سریع به پزشک مراجعه کرد، چون سیستم ایمنی نوزادان هنوز کامل نیست. در مورد کودکان بزرگتر، اگر تب بالای ۳۹ درجه بیش از سه روز ادامه پیدا کند یا با نشانههایی مثل سفتی گردن، بی حالی شدید، تشنج، جوشهای غیرعادی یا سختی در تنفس همراه باشد، معاینه پزشکی ضروری است. همین طور اگر کودک مایعات نخورد، نشانههای کمآبی داشته باشد یا رفتارش غیرعادی شود، مثلاً مدام گریه کند یا بیش از حد خواب آلود باشد، لازم است با پزشک مشورت شود. تشخیص به موقع میتواند از بروز مشکلات جدیتر جلوگیری کند.
کارهایی که باید از آنها پرهیز کرد
استفاده از الکل برای پایین آوردن تب، خطرناک است و ممکن است از طریق پوست جذب شود. حمام با آب خیلی سرد باعث لرز و در نتیجه افزایش دمای بدن میشود.
نتیجه گیری
درمان تب و لرز کودکان در خانه با رعایت اصولی مانند استراحت کافی، مصرف مایعات، استفاده ایمن از داروهای تب بر و مراقبتهای محیطی امکان پذیر است و در بسیاری از موارد به کاهش مؤثر علائم کمک میکند. توجه دقیق به رفتار و علائم همراه کودک، نقش مهمی در ارزیابی شدت بیماری دارد. همچنین والدین باید نسبت به نشانههای هشدار دهنده مانند تب بیش از سه روز، بیحالی شدید، تشنج یا علائم عصبی هوشیار باشند و در صورت بروز این موارد، بدون تأخیر به پزشک مراجعه کنند.